Ten artykuł pochodzi ze strony KWP w Gorzowie Wielkopolskim http://lubuska.policja.gov.pl

Niebieska Karta

02 Wrzesień 2008 - Niebieska Karta

Policja od lat zajmowała się tzw. „awanturami domowymi”, czyli podejmowała czynności w przypadku stosowania przemocy przez silniejszych członków rodziny wobec słabszych. W 1998 r. podjęto próbę stworzenia systemu przeciwdziałania przemocy w rodzinie angażując w ten problem wszystkie podmioty zainteresowane pomocą rodzinie. Policja jako pierwszy organ stykający się z tym zjawiskiem spełnia tu istotną rolę. Podjęto starania, aby kontakt z rodziną, w której wystąpiła przemoc nie był jednorazowy, ale był kontynuowany dla dobra rodziny.

 

Cele procedury pn. „Niebieskie Karty” zostały wyraźnie określone:

-ułatwienie policjantom uporządkowanej rejestracji śladów i wydarzeń w miejscu zdarzenia, jak i podjętych przez nich czynności,
-dostarczenie ofierze (ofiarom) przemocy w rodzinie informacji prawnej oraz informacji o możliwościach dalszego szukania pomocy,
-motywowanie ofiary (ofiar) przemocy w rodzinie do żądania ochrony swoich praw i szukania pomocy,

-ułatwienie dzielnicowemu prowadzenia dalszych działań prewencyjnych wobec rodziny, w której zachodzi przemoc oraz usprawnienie współpracy z innymi służbami społecznymi przeciwdziałającymi przemocy w rodzinie,
-wykorzystanie dokumentacji przez wydział dochodzeniowy i prokuraturę w czasie prowadzenia śledztwa i przy kierowaniu sprawy na drogę sądową,
-wykorzystanie dokumentacji przez wydział/sekcję ds. nieletnich w sytuacji, gdy w rodzinie są krzywdzone dzieci,
-ułatwienie rozpoznania zjawiska przemocy domowej, skali zagrożenia, a co za tym idzie podejmowania odpowiednich działań zapobiegawczych.

Ważnym elementem tej procedury jest ponadto:
-tworzenie lokalnych systemów pomocy ofiarom przy współpracy różnych osób, instytucji i organizacji,
-analiza i informacja o zagrożeniu przemocą (ocena skali zjawiska),
-podejmowanie systemowych działań w celu zwiększenia poczucia bezpieczeństwa osób dotkniętych przemocą,
-wzrost świadomości społecznej na temat przemocy w rodzinie,
-angażowanie się osób i instytucji w pomoc ofiarom przemocy, co może przyczynić się do zmniejszenia skali tego zjawiska,
-rejestracja skali zjawiska w specjalistycznym systemie komputerowym (przeprowadzone interwencje domowe wobec przemocy w rodzinie).

Wprowadzenie do realizacji procedury „Niebieska Karta” zostało poprzedzone pilotażem na terenie podległym III Komendzie Rejonowej Policji Warszawa - Ochota, który potwierdził przydatność procedury w przeciwdziałaniu zjawisku przemocy.
W ciągu kilku lat realizowania procedury jednostki terenowe Policji sygnalizowały potrzebę dokonania zmian. Wdniu 31 grudnia 2002 r. Komendant Główny Policji podpisał nowe Zarządzenie nr 21 w sprawie sposobu przeprowadzania interwencji domowej wobec przemocy w rodzinie pod nazwą „Niebieska Karta”.

Najistotniejsze zmiany zawarte w znowelizowanym zarządzeniu polegają na rezygnacji z dotychczasowej karty „A” - „Meldunku z przeprowadzonej interwencji domowej (własnej i zleconej) dotyczącej przemocy w rodzinie” wypełnianej przez dyżurnego jednostki Policji , który przyjmuje zgłoszenie oraz karty „D” – „Prośby o pomoc”. Pozostałe karty: „Notatka urzędowa dotycząca przemocy w rodzinie” i „Informacja dla ofiar przemocy wrodzinie” , nazwano odpowiednio kartą „A” i „B”.
Sądzimy, że ograniczenie ilości wypełnianych kart, pozwoli na usprawnienie pracy Policji i zmniejszenie ilości wypełnianej dokumentacji.
Konstrukcja karty „A” – pozwala na udokumentowanie sytuacji mogących zaistnieć na miejscu zdarzenia oraz podejmowanych podczas interwencji działań. Zawiera również zapis, dotyczący wyrażenia zgody przez ofiarę przemocy na udostępnienie jej danych osobowych instytucjom rządowym i organizacjom pozarządowym, zajmującym się pomocą osobom pokrzywdzonym.
Należy podkreślić, że jeśli z zaistniałych podczas interwencji okoliczności wynika, że w sprawie może być wszczęte postępowanie przygotowawcze, dyżurny jednostki Policji powinien podjąć decyzję, czy nie zachodzi konieczność przeprowadzenia na miejscu zdarzenia czynności w niezbędnym zakresie w granicach koniecznych dla zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa, dla potrzeb postępowania przygotowawczego.
Karta „B”, stanowiąca informację dla ofiar przemocy zawiera katalog przestępstw, popełnianych najczęściej na szkodę osoby najbliższej, uaktualnione adresy i telefony instytucji i organizacji pomocowych oraz daje możliwość uzupełnienia jej o informacje dotyczące lokalnych placówek.
W zarządzeniu dzielnicowi, prowadzący teczki zagadnieniowe pt. „Przemoc domowa” zostali zobowiązani do wykonywania szeregu czynności związanych z udokumentowaniem zdarzeń mających znamiona przemocy w danej rodzinie oraz przekazywania zebranej dokumentacji, do akt postępowania przygotowawczego, w przypadku jego wszczęcia w danej sprawie.
Partnerami Policji w przypadku udzielania wsparcia i pomocy ofiarom przemocy, są: Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”, Centra Pomocy Rodzinie, Centra Interwencji Kryzysowej, Gminne i Miejskie Komisje Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Centra Pomocy Psychologicznej, Placówki Służby Zdrowia, Rady Gmin i Powiatów, Pełnomocnicy ds. Uzależnień działający przy Urzędach Miast i Gmin, Towarzystwo Przyjaciół Dzieci, Komitet Ochrony Praw Dziecka, Sądy Rodzinne i Nieletnich, Prokuratury, Ośrodki Pomocy Społecznej, Punkty Konsultacyjno-Informacyjne dla ofiar przemocy w rodzinie, inne.
Zacieśnianie współpracy i koordynacja działań podejmowanych przez różne podmioty, w oparciu o posiadane przez Policję informacje przyczynia się do poprawy efektywności tych działań dla naszego wspólnego dobra.

Z danych liczbowych nadesłanych przez Komendy Wojewódzkie Policji wynika, że w roku 2002 policjanci przeprowadzili 96 449 interwencji wobec przemocy w rodzinie. Pośród 127 515 ofiar zdecydowaną większość tj. 74 366 osób stanowiły kobiety. Na drugim miejscu znalazły się dzieci - 46 028 osób, z czego 30 073 stanowiły dzieci do lat 13.
Przemoc wobec dzieci jest jednym z najbardziej okrutnych zjawisk, które jest obecne we wszystkich społeczeństwach. Nie omija ono żadnych warstw społecznych, żadnych rodzin – żyjących w ubóstwie, niewydolnych finansowo, jak i dobrze sytuowanych, tzw. „dobrych domów”. Przybiera ono bardzo różne formy i często towarzyszą mu inne patologiczne zachowania ( m.in. nadużywanie alkoholu). Najbardziej widocznymi i oczywistymi skutkami przemocy są obrażenia cielesne. Należy jednak pamiętać, że znacznie bardziej niszczące od urazów fizycznych są skutki psychiczne doświadczanej przemocy.
Dziecko żyjące w stanie ciągłego zagrożenia nie ma możliwości prawidłowej socjalizacji, ponieważ zaburzeniu uległy jego podstawowe potrzeby: miłości, akceptacji, zaufania i bezpieczeństwa.
Problem różnorodnych form przemocy stosowanej wobec dzieci nie jest dokładnie rozpoznany z uwagi na jego wyjątkową złożoność.

Możemy mówić o krzywdzeniu:
- fizycznym (bicie, okaleczanie),
- psychicznym (znieważanie, wyzywanie),
- wykorzystywaniu seksualnym,
- zaniedbywaniu.
Wśród rodzajów przemocy wobec dzieci najbardziej bulwersujące opinię publiczną, są wszelkie formy wykorzystywania seksualnego.
Na terenie Polski stwierdzono w roku 2001 ogółem 4716 przestępstw przeciwko obyczajności dokonanych przez 2719 sprawców wobec 4234 pokrzywdzonych, których ofiarami było 1987 nieletnich. W roku 2002 stwierdzono 4652 przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę 4227 pokrzywdzonych, w tym 2070 małoletnich. Przestępstwa godzące w wolność seksualną i obyczajność po ich ujawnieniu charakteryzują się bardzo wysokim wskaźnikiem wykrycia sprawcy (od 85% do 100%). Wynika to w znacznej mierze z faktu, że sprawcami tego rodzaju przestępstw są najczęściej osoby pochodzące z najbliższego otoczenia małoletniego.
Mimo, że przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności stanowią znikomy procent ogółu przestępstw dokonanych w Polsce, to czynione przez sprawców tego typu czynów spustoszenie w psychice dzieci, których osobowość dopiero kształtuje się pod wpływem zewnętrznych doświadczeń, powoduje nieodwracalne szkody w sferze emocji. Warunkują one zaburzenia w relacjach międzyludzkich, co nie pozostaje bez wpływu na dalsze funkcjonowanie w społeczeństwie.
Złożoność zjawiska krzywdzenia dzieci na pewno utrudnia jego odpowiednią diagnozę oraz ustalenie jednoznacznych i skutecznych wkażdym przypadku sposobów przeciwdziałania tej patologii. Niemniej jednak różnorodne działania Policji zmierzają do zapobiegania temu negatywnemu zjawisku m.in. poprzez:
- rozpoznanie środowiska (np. przez dzielnicowych, służby patrolowo-interwencyjne),
-uświadamianie dzieciom ich praw podczas spotkań w szkołach,
-podejmowaniu odpowiednich czynności wobec sprawców przemocy,
-stałą współpracę ze szkołami, służbą zdrowia, z sądem rodzinnym i nieletnich, prokuraturą, kuratorami sądowymi, ośrodkami pomocy społecznej, komisjami rozwiązywania problemów alkoholowych, czy centrami pomocy rodzinie, a także z instytucjami i organizacjami zajmującymi się problematyką przemocy na danym terenie.
Współdziałanie polega na wzajemnym informowaniu się o przypadkach krzywdzenia dzieci, rozpoznawaniu sytuacji przemocy, działaniu na rzecz odizolowania ofiar od sprawców, udzielaniu pomocy terapeutycznej oraz porad psychologicznych i prawnych ofiarom przemocy.
Dostrzegając wagę problemów związanych z ochroną dziecka przed przestępczym działaniem i następstwami zjawisk patologicznych, a także konieczność przestrzegania praw dziecka zgodnie z postanowieniami Konwencji o Prawach Dziecka, Policja inspiruje i współuczestniczy w tworzeniu wielu inicjatyw na rzecz pomocy ofiarom przemocy, np. Policja świętokrzyska opracowała i wdrożyła w życie „Świętokrzyski Program Pomocy Ofiarom Przestępstw”.
Głównym celem tego programu jest stworzenie sprawnie działającego systemu ukierunkowanego na objęcie wszechstronną pomocą osób pokrzywdzonych w wyniku przestępstwa. Pomoc ta obejmuje porady prawne, psychologiczne, profilaktyczne, a także zapewnienie pomocy socjalnej. W celu ułatwienia kontaktu z dziećmi – ofiarami przemocy, policjanci pozyskali środki z Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na zakup maskotek "Koziołek SPOKO”, które wręczane są dzieciom podczas trudnych rozmów dotyczących ich sytuacji rodzinnej.
Problematyka zapobiegania przemocy w rodzinie znalazła się w programach szkolenia policjantów od stopnia podstawowego po kursy doskonalenia zawodowego we wszystkich szkołach policyjnych.
Na początku 2001r. Centrum Szkolenia Policji w Legionowie rozpoczęło współpracę ze specjalistami z Fundacji „Dzieci Niczyje”, którzy dla policjantów zajmujących się problematyką nieletnich w Polsce opracowali trwający trzydzieści godzin program szkolenia warsztatowego „Przemoc wobec dziecka”, stanowiący załącznik do programu szkolenia specjalistycznego. Celem programu było:
-rozszerzenie umiejętności i wiedzy w zakresie diagnozy i interwencji wprzypadkach krzywdzenia dzieci oraz pracy z dziećmi ofiarami krzywdzenia,
-rozwijanie umiejętności współpracy z instytucjami uczestniczącymi w procesie pomocy dzieciom krzywdzonym i ich rodzinom.
Wykorzystując doświadczenia specjalistów z Fundacji „Dzieci Niczyje” i policjantów Komisariatu Policji Warszawa-Targówek, opracowano projekt adaptacji jednej z sal wykładowych CSP na potrzeby tego szkolenia, tj. stworzenia "pokoju przesłuchań" przyjaznego dziecku. Ideą powstania tego pokoju było nie tylko szkolenie słuchaczy, ale również udostępnianie go zainteresowanym instytucjom z rejonu powiatu legionowskiego oraz powiatów ościennych. Wzorcowy pokój przesłuchań dla dzieci oprócz miłego wystroju (koloru ścian, mebli dostosowanych do wieku dzieci, wyposażenia w zabawki, itp.) powinien być także wyposażony w tzw. lustro „weneckie” oraz sprzęt audio-video do rejestrowania przebiegu przesłuchania.
Dzięki takim pokojom, dzieci – ofiary przestępstw, mogą być przesłuchane w bardziej przyjaznej atmosferze. Ponadto zasadniczym celem powstania takich pomieszczeń było ograniczenie do minimum ilości przesłuchań dzieci (wykorzystanie przez sądy nagrań video), aby nie narażać ich na ponowne przeżywanie traumatycznych wydarzeń.
Wraz z nabywaniem przez policjantów wiedzy na temat przesłuchiwania małoletnich ofiar przestępstw rozszerzała się idea tzw. „Niebieskich pokoi”. Często policjanci przygotowywali pomieszczenia poświęcając swój wolny czas na ich urządzanie, malowanie ścian itp.
Aktualnie na terenie kraju działa ok. 100 „Niebieskich pokoi”. Nie wszystkie są zlokalizowane w pomieszczeniach policyjnych, ale także na terenach poradni wychowawczo-zawodowych, ośrodków opieki społecznej, ośrodków zdrowia itp. Te poza terenem jednostek policyjnych są udostępniane policjantom na potrzeby przesłuchania. To, gdzie jest usytuowany pokój zależy w dużej mierze od środków finansowych, jakimi dysponuje dana jednostka, a także dobrej współpracy z samorządem lokalnym.
Nie wszystkie „Niebieskie pokoje” z uwagi na brak funduszy zostały w pełni wyposażone w sprzęt techniczny, co stanowi duże utrudnienie w realizacji idei jednorazowego przesłuchania małoletniego.

Dzieci powinny być chronione przede wszystkim przez rodziców, ale gdy oni zawodzą, również przez instytucje do tego powołane. Aby dbać o dzieci musimy upowszechniać świadomość tego, czym jest przemoc i jak się przed nią bronić. Zawsze powinno się pamiętać, że najwyższym dobrem jest ochrona bezbronnego dziecka, zaś sprawca – bez względu na to, kim dla niego jest – winien być ukarany.

Copyright © 2008 KWP Gorzów Wielkopolski